همه چیز درباره باسداکت

همه چیز درباره باسداکت

چکیده:

ما در این مقاله با تعریف و تاریخچه باسداکت و با کاربردها و مزایای این سیستم در صنایع مختلف همچون صنایع نفت وگاز و پتروشیمی،ساختمان های بلند مرتبه(برج ها)،خودروسازی،فولاد،سیمان،نظامی و غیره آشنا میشویم و هدف از نگارش این مقاله، تنها طرح باسداکت به عنوان یک فنآوری نوین برق رسانی است و استفاده از آن به هیچ وجه به صورت یک نسخه¬ی از پیش آماده توصیه نمی شود. برای انتخاب نوع سیستم برق رسانی مانند هر سیستم دیگری باید مقایسه ی فنی و اقتصادی دقیق بر اساس ماهیت پروژه انجام گیرد و بر اساسِ تابع هدف، طرح بهینه انتخاب شود.

کلیدواژه:

باسداکت-تاریخچه باسداکت-کاربرد سیستم باسداکت-مزایای سیستم باسداکت-معایب سیستم باسداکت-مطالعه نمونه پروژه از باسداکت

مقدمه:

امروزه در کشورهای پیشرفته صنعتی و در غالب صنایع به جای استفاده از سیستم سنتی و قدیمی کابل، سینی و نردبان کابل و تابلو توزیع جهت انتقال و توزیع برق از سیستم¬های پیش ساخته الکتریکی موسوم به باسداکت استفاده می¬شود که در قیاس با سیستم سنتی مرسوم هم به دلیل فنی و به دلیل اقتصادی از امتیازات بسیاری برخوردار است و در سال¬های اخیر با توجه به رشد روز افزون جمعیت در کشورمان، بنای ساختمان¬های بلند مرتبه بیش از پیش توجیه¬پذیر و رایج¬گردیده است یکی از مهم¬ترین بخش¬های هر واحد مسکونی چند واحدی سیستم تأسیسات و توزیع انرژی آن است که با توجه به حجم کاربرد در یک ساختمان بلند مرتبه، علاوه بر کارایی فنی و کیفیت، توجیه اقصتادی آن نیز مورد توجه می باشد.

باسداکت چیست؟

سیستم جدیدی که در پاره¬ای از موارد می¬تواند جایگزین کابل¬کشی شود سیستم باسداکت است. همانطوری که از نام آن پیداست از دو قسمت اصلی باس و داکت تشکیل می شود. (باس) همان شینه مسی یا آلومینیومی هادی جریان برق است که وظیفه انتقال برق را بر عهده دارد و (داکت) نیز کانال پیش ساخته الکتریکی است که باس¬های انرژی درون آن قرار میگیرند. نام¬های دیگر باسداکت (باسبار ترانکینگ) و (باس وی) هستند که معنای مشابهی دارند. ترانکینگ به معنای کانال پیش ساخته الکتریکی آماده هادی گذاری می باشد که این ¬¬هادی ها می توانند کابل یا باسبارهای مسی یا آلومینیومی باشند پس باسداکت کانال پیش ساخته الکتریکی با هادی الکتریکی و ترانکینگ کانال پیش ساخته الکتریکی آماده کابل گذاری می¬باشد و فرق آن با کیبل¬باس در این است که درون محفظه¬ی کیبل¬باس به جای شمش¬های باسبار از کابل قدرت استفاده می¬شود.

تاریخچه ی باسداکت

شرکت جنرال الکتریکی ادعا می¬کند که نخستین ایده¬ی پیدایش باسداکت بدین گونه به وجود آمد که شرکت جنرال موتورز (General Motors) با توسعه¬ی واحدهای مختلف تولیدی خود برای انتقال و تابلوهای توزیع برق دستگاه¬هایش با مشکلات فراوانی مواجه شد و در نتیجه با جنرال الکتریکی وارد مذاکره گردید. جنرال الکتریک پس از بررسی طرح¬ها و تئوری¬های مختلف، برای اولین بار باسداکت هوا عایق را با بدنه¬ی فلزی طراحی و به شرکت جنرال موتورز ارائه نمود. با ورود باسداکت و جایگزینی این سیستم به جای سیستم کابل، حجم زیادی از کابل¬های برق به علاوه¬ی سینی¬های حامل کابل¬ها، نردبان کابل¬ها یا همان لَدِرها و همچنین تعداد زیادی از تابلوهای توزیع برق حذف گردیدند و کانال¬های پیش ساخته یمدولار با قابلیت جابه¬جایی آسان و سریع و توانایی انتقال و توزیع برق در ظرفیت¬های بالاتر جایگزین آن¬ها شدند.

 

تاریخچه باسداکت در ایران:

در ایران از سال ۱۳۵۴ سیستم باسداکت شناخته¬شد و تا پیش از انقلاب اسلامی، حدود ۸۰ صنعت و موسسه به باسداکت های وارداتی عمدتاً آمریکایی (GE) مجهز گردیدند. تولید داخلی در ایران نیز از سال ۱۳۷۰ با ساخت باسداکت روشنایی و مصارف
سبک آغاز شد. آمپراژ معمول این باسداکت¬ها، ۲۵ و ۴۰ آمپر به صورت تک¬فاز یا سه¬فاز بودند. پس از آن، به مرور تولید و استفاده از سیستم باسداکت با آمپراژ بالا (تا ۶۰۰۰ آمپر) نیز در ایران رایج گردید. در حال حاضر هم باسداکت¬های ولتاژ متوسط (MV) و هم باسداکت¬های ولتاژ پایین (LV) در ایران مورد استفاده قرار می¬گیرند.

مهمترین کاربرد های سیستم باسداکت

۱)برق¬رسانی از ترانفسورماتور توزیع تا تابلوهای اصلی توزیع
۲)توزیع تک¬فاز و سه¬فاز انرژی برق بین تابلوهای اصلی تا تقسیم¬های مصرف¬کننده¬های انتهایی در پروژه¬های صنعتی
۳)رایزر برق¬رسانی ساختمان¬های بلند و نیمه¬بلند از ورودی ساختمان تا تابلوهای برق واحدها؛
که در این کاربرد باسداکت¬ها به جای کابل¬های برق در رایزر ساختمان به صورت عمودی نصب می¬شوند و در طبقات توسط جعبه-های انشعاب برق نصب شده بر روی آن¬ها برق مورد نیاز هر طبقه تحویل کابل¬های برق¬رسانی فرعی (تغذیه¬کننده¬ی واحدها) خواهد شد، در مسیر تابلوهای اصلی توزیع برق ساختمان تا رایزر برق¬رسان نیز می¬توان از باسداکت¬های انتقالی که به صورت افقی نصب می¬شوند استفاده نمود.
کاربردهای فوق جزو مهم¬ترین کاربردهای سیستم مدرن باسداکت در دنیا هستند؛در این سیستم امکان استفاده دسترسی به مقادیر مصرفی وجود دارد و همچنین می¬توان از کنتورهای دیجیتال و امکان قرائت از راه دور استفاده نمود.

مزایای سیستم باسداکت

بيش از ۹۰ سال است كه در دنيا به جهت تامين نيروي برق در نيروگاه¬ها و صنايع و ساختمان¬هاي بلند مرتبه و پر مصرف از باسداكت¬ها (كانال¬هاي انتقال نيرو )استفاده ميشود، باسداكت¬ها كه عمدتا در دو نوع مسي و آلومينيومي و درآمپراژهاي مختلف و به
صورت دو¬سيمه ( روشنایي )سه¬سيمه- چهارسيمه- پنج¬سيمه توليد مي شوند ؛ داراي محاسن بسياري هستند كه عليرغم برخي محدوديت¬ها كه در زير به آن¬ها اشاره شده است؛ بسياري از مشاوران و سرمايه¬گذاران استفاده از آنرا به جاي كابل¬كشي¬هاي مرسوم توصيه نموده و ترجيح مي¬دهند
۱)باسداکت می¬تواند به صورت روکار نیز اجرا شود و فضای اشغال شده را بسیار تقلیل می¬دهد در صورتیکه برای کابل امکان آن وجود ندارد
۲)به دلیل پوشش فلزی باسداکت تحمل ضربات و صدمات مکانیکی آن بسیار بیشتر از کابل است.
۳)بیشتر بودن ظرفیت عبوری جریان
۴)کم حجم بودن و سبک بودن آن که باعث می¬شود در بلایا مشکل¬ساز نباشد
۵)عایق و عمر بالای سیستم
۶)سرعت و سهولت طراحی و نصب و راه اندازی
۷)انشعاب¬پذیری
۸)پیش ساخته و مدولار بودن
۹)قابلیت بازیابی
۱۰)سهولت تعمیر و نگهداری
۱۱)ارزانی آن نسبت به سیستم های دیگر

معایب سیستم باسداکت

مواردی که باعث می¬شود شرکت¬های مهندسی مشاور در برخی از پروژه¬ها از سیستم باسداکت استفاده نکند عبارتند از:
۱)در برخی از پروژه¬ها تصمیم¬گیری برای جزییات در محل پروژه صورت می¬گیرد، در این پروژه¬ها محل ترانسفورماتور یا تابلوهای برق اصلی ممکن است تغییر کنند، لذا سفارش از قبل و دقیق باسداکت¬ها امکان پذیر نیست.
۲)بالا بودن نسبی هزینه¬های باسداکت در پروژه¬های با قدرت پایین یا ساختمان¬های کم¬ارتفاع و کم¬ح
۳)متناسب نبودن سطح تکنولوژی پروژه با تکنولوژی باسداکت، برای مثال: در یک ساختمان کاملا معمولی ۵ طبقه استفاده از باسداکت و ارسال اطلاعات مصرف طبقات از طریق پورت¬های دیتا به سیستم دیجیتال اندازه¬گیری و مانیتورینگ بخش ورودی ساختمان تناسبی با سیستم¬های تاسیساتی بسیار ساده¬ی آن ندارد.

مطالعات نمونه چند پروژه:

الف)برج میلاد تهران

برج مخابراتی میلاد با ارتفاع ۴۳۵ متر پس از برج¬های تورنتوی کانادا ۵۵۳ متر، اوستاکینوی مسکو ۵۴۰ متر و اروینتال پرال-شانگهای ۴۶۰ متر به لحاظ ارتفاع در مقام چهارم برج¬های مخابراتی دنیا و قبل از برج کوالالامپور مالزی ۴۲۱ متر قرار دارد. این برج از چهار قسمت پایه(لابی سه طبقه¬ای)،ساق(۲۵۰ متر)،سازه¬ی راس و آنتن مخابراتی تشکیل شده¬است؛سازه¬ی راس شامل۱۲ طبقه با کاربری¬های سالنٍ دید سرپوشیده،سالن دید روباز، تریا،گالری هنری،رستوران گردان، سکوی دید،رستوران ویژه،مخابرات و تلویزیون که در گنبد آسمانی است و دکل آنتن و تجهیزات مخابراتی بر فراز سازه راس نصب است.در تاسیات این پروژه از پیشرفته¬ترین انواع سیستم¬ها استفاده شده است. به نظر شما در چنین پروژه ای باید از سیستم کابل برای توزیع انرژی الکتریکی استفاده شود یا از سیستم باسداکت؟

ب)برج بین الملل تهران

از جمله دیگر پروژه¬هایی که نگارندگان مقاله افتخار همکاری در آن را داشته¬اند؛برج بین الملل تهران(۳) است. این برج با زیربنای ۲۲۰۰۰۰ متر مربع و ارتفاع ۸/۱۷۶ متر در ۵۶ طبقه دارای ۴۳ واحد سوییت ۴۲۰ متری، ۱۷۲ واحد دو¬خوابه(۱۶۸ تا ۱۸۰ متری)،۲۱۳ واحد سه¬خوابه(۲۲۰ تا ۳۰۶ متری)،۱۶ واحد چهارخوابه(۴۱۴ تا ۴۳۵ متری) و ۱۱ واحد پنت¬هاوس(۲۹۵ تا ۵۹۱ متر مربعی) است. ۵۴ طبقه ی برج روی همکف و ۲ طبقه نیز به عنوان طبقات سرویس پایین¬تر از همکف هستند و به دلیل خاص بودن پروژه سیستم¬های تاسیساتی بسیار پیشرفته در آن به کار رفته¬است. هر طبقه از چهار قسمت در سه بال و یک قسمت لابی تشکیل شده¬است.به نظر شما برای توزیع انرژی الکتریکی در این برج ۵۵۵ واحدی مسکونی به علاوه مشاعات تجاری از سیستم باسداکت استفاده شده¬است و یا سیستم توزیع کابلی؟

پ)ایستگاه تقویت فشار گاز

اولین بار نویسندگان این مقاله نصب باسداکت¬های صنعتی با آمپراژ بالا را در پروژه¬های ایستگاه¬های تقویت فشار گاز (در مسیر خطوط اصلی لوله¬های ً۵۶ و ً۴۸ از جنوب به مرکز و ادامه آن به سمت شمال غرب کشور) تجربه کردند. در این پروژه¬ها برای خروجی ترانسفورماتورهای ۲۵۰۰، ۲۰۰۰ و ۱۶۰۰ کیلوولت آمپر از سیستم باسداکت استفاده شده¬است. در این پروژه¬ها به دلیل جدایی سیستم خرید از سیستم اجرا، و با توجه به ماهیت پروژه¬ها، که نقشه¬های اجرایی باید به طور دقیق از قبل تهیه می¬شد، و همچنین با توجه به فاکتورهای ایمنی، به تشخیص مشاور سیستم توزیع اصلی از خروجی ترانسفورماتورها تا تابلوهای توزیع از نوع باسداکت فشار ضعیف انتخاب گردید. علی رقم این که مونتاژ باسداکت¬ها در پروژه چندان هم بدون مشکل نبود،ولی پس از اجرا آرایش سیستم بسیار مرتب تر از سیستم کابلی با تعداد ۲۱،۲۸ و ۴۲ رشته قطور شده بود.

سخن پایانی

در پایان امید است این مقاله ضمن توصیف اجمالی باسداکت و اطلاع¬رسانی از وضعیت گذشته و حال، استفاده از آن در ایران، حساسیت طراحان مختلف را در انتخاب سیستم¬های توزیع و دقت نظر آن¬ها را به نفع کارفرما، بهره¬بردار و پروژه برانگیخته باشد که استفاده از آن طبق شرایط پروژه متغییر است.

منابع
۱-www.nadernirou.ir
۲-www.gepower.com
۳-www.power-technology.com
۴-www.wikipedia.org
۵-کاتالوگ شرکت ژیتال
۶-کاتالوگ شرکت مهر توان گسیل
۷-اطلاعات پرونده پروژه¬های گروه نیرورسان دانش¬نما شماره پیاپی ۱۶۶-۱۶۵

پیام بگذارید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.